BİR İMPARATORLUĞUN YIKILIŞININ İKİ BİN YILLIK TARİHİ:

indir (2)

“İSTANBUL’UN FETHİNİN KADERİ, BİNLERCE YIL ÖNCE BURSA’DA YAZILDI”

Bazen gözümüzün önündeki tarihi görmekte zorlanıyoruz. Bir kentin sokaklarında yürürken veya içselleştiremediğimiz sokaklarda zamanı kovalarken, zamanın izleriyle bezenmiş mahallemizin statik bir fotoğrafına mahkum oluyoruz.

Aslında zaman statik değil…

Dinamik…

Bizim yürüdüğümüz o sokaklarda, yıllar önce düğüne yetişmeye çalışan bir damat, camdan atlayan sevdiğini kaçıran bir aşık, sevdiğinin cenazesinin peşinde yürüyen bir evlat da yürümüştü… Kim bilir?

İnsanoğlunun, yaşadığı zamana kolundaki saatle hâkim olması kibri, bu söylediklerimin önüne bir perde indiriyor. Bizim anılarımız, geçmişte yaşamış insanların anılarından daha kıymetli oluyor.

Belki de öyledir. Belki de değil…

İnsan dediğin nedir ki? Bir kalbin etrafına sarılmış bir ten, bir nefes. Duruveriyor işte, bitiveriyor hayatı. Ama gel sen bir de bunu ona yaşarken anlat!

Ben yaşadığım kentin geçmişini, hikâyelerini merak ederim. Fotoğrafla, anılarla değil. Birebir sokağın başında durup, üç boyutlu bir şekilde o sokağın veya mahallenin daha önce nasıl olduğunu merak ederim.

Kartacalı Hannibal ile de böyle tanıştım.

Şimdi diyeceksiniz ki, Hollywood filmlerine konu olmuş bir komutanla, Devlet Hastanesi’nin karşısında durup, nasıl tanıştın? Hasta mı getirmişti, yoksa ziyaretçi miydi? Hatta “Yok, yok… Refakatçidir kesin” diye kafa bulanlar bile vardır, şu an içinizde.

Durun da anlatayım… Hem de Fatih Sultan Mehmet ile ilişkisinden bahsedeyim… İstanbul’un fethini onun varlığı ile ilişkilendireyim. İyice kendinizden geçin.

Kimdir Kartacalı Hannibal? (Biraz Wikipedia’dan destek alayım!)

MÖ 247‘de Kartaca‘da dünyaya geldi. Birinci Pön Savaşı‘nın ünlü kahramanı Kartacalı komutan Hamilcar Barca‘ın oğludur. Küçük yaşlarda babası ile savaşlara katılmaya başladı. Babasının isteğiyle, Roma‘ya karşı her zaman kin duyacağına dair ant içti. Kısa bir süre sonra babasının ölümünü müteakiben, eniştesi ve kardeşinin yardımıyla asker oldu.

MÖ 221 yılında Kartaca’nın İspanya ordusunun komutanı oldu.

Hannibal, I. Pön Savaşı’ndan sonra Roma ile ikinci bir savaşın kaçınılmaz olduğunu biliyor, ilk darbeyi kendisi vurmak istiyordu. İspanya’daki konumunu sağlamlaştırdığı iki yılın ardından MÖ 219’da Roma’nın müttefiki olan Saguntum şehrini (bugünkü Sagunto) kuşattı ve sekiz ay sonra da ele geçirdi. Saguntum Kuşatmasıolarak anılan bu olay, tarihin en çok tanınan muharebelerinden birisidir. Saguntum Kuşatması’nı Kartaca parlamentosu da onayladı ve Roma’nın savaş ilan etmesi ile İkinci Pön Savaşı başladı. Hannibal kardeşi Komutan Hasdrubal‘ı İspanya’da bırakarak İtalya üzerine yürüdü.

Hannibal‘in ordusunda yüz bin asker ve 37 fil vardı. Ordusuyla kuzeye doğru yürüyen Hannibal, Pirene Dağları‘nı Keltiber kabileleri ile dövüşe dövüşe geçti ve onları karşılamak üzere gelen Roma ordusundan önce Rhône Vadisi’ne vardı. Bölgedeki Romalılar ve müttefiklerini atlatmak için “Ya yeni bir yol bulacağız, ya yeni bir yol yapacağız” diyen Hannibal, vadinin yukarısından bir yay çizip Alp Dağları‘nı geçti. Bu geçişte Montegnevre Geçidi ya da Küçük St. Bernard geçitlerin kullandığı tahmin edilmektedir. Büyük bir ordu ve filler ile antik çağ koşularında yapılan bu yolculuk, çok büyük bir başarı olarak kabul edilir.

Pireneler ve Alp Dağları’nı geçerken hava koşulları nedeniyle ordusunun bir kısmını kaybeden Hannibal, kalan güçleriyle Po Ovası‘nda hızla ilerledi. Ordusuna Keltler‘in 14bin savaşçısı da katıldı. Hannibal’in güçleri, onları durdurmaya gelen bir Roma ordusunu Trebbia’da yoketti (MÖ 218) ve yürüyüşüne devam etti. MÖ 217’de Apenin Dağları’nı geçerek Roma kentine doğru ilerleyen Kartaca Ordusu, Trasimene Gölü Muharebesi‘nde ana Roma ordusunu bozguna uğrattı.

Hannibal’in ilerleyişi, Romalılar’ın vur-kaç savaşına girmesi ile yavaşladı. Hannibal, bu gelişme karşısında Roma’yı kuşatmak yerine güneye inmeyi ve Latin şehirlerini isyana kışkırtmayı planladı. Onu durdurmak üzere gönderilen son düzenli Roma Ordusunu Cannae Muharebesi’nde yendi. Bu savaşta Kartaca ordusu, “Hilâl düzeni” denilen taktikle Roma ordusunu tuzağa çekmiş ve tamamen yenmişti.

Yendi yenmesine de, Roma’nın oyunlarıyla sonun gelmesi ve sürgüne gönderilmesi kısa sürmedi. Kendine karşı yükselen muhalefet yüzünden gönüllü sürgüne giden Hannibal, önce Selevkos İmparatorluğu olmak üzere Ermenistan’a ve Bitinya’ya giderek buradaki saraylarda askeri danışmanlık yaptı.

Nereye gelmiş sürgününde Kartacalı Hannibal? Bitinya’ya…

Son günlerini burada geçirmiş anlayacağınız…

Bitinya neresi mi?

Küçük Asya‘nın kuzeybatısında, kuzeyinde Karadeniz, güneyinde Phrygia, Galatia, batısında Propontis, doğusunda Paflagonya ve Galatia‘yla sınırlanmış, bugünkü Bursa, Kocaeli, Sakarya, Bilecik, İznik, Düzce, Yalova, Bolu, Kastamonu, Bartın ve Zonguldak illerinin bulunduğu coğrafi alanın, antik çağ ve sonrasındaki adı… Trakya’dan göç eden Bitinler adlı kavim tarafından işgal edilmiş ve MÖ 2. yüzyılda bir krallığa dönüşmüş.

Kartacalı Hannibal, bizim buralara gelmiş… Danışmanlık yaptığı kral da Bitinya Kralı I. Prusias… O zamanlar, krallık daha taze… I. Prusias da taze kral…

Hatta Hannibal, kendisine şehircilik ile ilgili önerilerde bulunuyor.

  1. Prusias da Roma İmparatorluğunu dize getiren bu komutana, bu generale hayran… Onun şerefine bir kent kurmak istiyor. Böylece MÖ 185’te, Kartaca’nın yetiştirdiği büyük generallerden Hannibal kendi şerefine kurulan Prusias ve Olympus kentinin kurulmasını örgütlüyor. Prusias adı zamanla Prusa, sonra da Bursa‘ya dönüşüyor. (Burasını hepimiz biliyoruz!)

Roma İmparatorluğu’nu dize getirmek, onunla mücadele etmek, Bursa’nın ruhunda var, gördüğünüz gibi… Doğduğun değil, doyduğun yer ise memleketin, Kartacalı Hannibal benim hemşerim sayılır.

Hatta sadece hemşerim değil, ben onun şerefine ve onuruna kurulmuş bir kentte doğmuş bile sayılırım.

O zamanki Prusa’dan biraz tüyo verirsem, neden kendisi ile Devlet Hastanesi’nin tam önünde karşılaştığımı da anlayacaksınız. Bugün adı “Memleket Hastanesi” olan, bizim zamanımızda Devlet Hastanesi dediğimiz, hastanenin tam karşısındaki ağacın olduğu yerde, Prusa zamanında kocaman bir dikilitaş vardı. Ona dayanmış dinlenirken karşılaştım Kartacalı Hannibal ile… Muradiye’nin ovaya bakan tepesinde, dikilitaşın hemen arkasında bulunan Bitinya Sarayı’ndan çıkmıştı, belli ki. (Biz “Saray Önü” kafede salep içerken, orayı bir Osmanlı Sarayı zannediyoruz ama, Bitinyalıların ilk sarayından alır orası adını.)

Biraz daha aşağı yürüyünce, Muradiye’nin alt bölgelerinde, neredeyse bin altı yüz yıl sonra yeni doğmuş bir şehzadeyle karşılaştım. II. Murat Külliyesi’nin hemen yanında, iki katlı bir köşkte 30 Mart 1432’de doğdu bu şehzade… Bu ev, II. Murat’ın köşkünün olduğu yer… Mahalle aynı, sokaklar farklı diyelim…

Kartacalı Hannibal’in şerefine kurulan bu kentte doğan küçük şehzadeyi, siz “Fatih Sultan Mehmet” olarak tanıyorsunuz. Eğer, bu kent kurulmamış olsaydı, bambaşka bir yerde doğacaktı. Belki de bambaşka bir kaderi olacaktı. Bugün adıyla anıldığı bir çok şeyi yapamayacaktı.

Bu kentte doğan şehzade de padişah olduğunda kafayı Roma’ya taktı.

Doğu Roma’nın sonunu getirecek fethi yapmak için sadece 21 yıl bekleyecekti.

Hemşerisinin uğraştığı Roma’yı bitirmek, yine Bursa doğumlu bir fatihe nasip olacaktı.

Belki, ataları bu kenti kuran komutandan ona bahsediyorlardı.

Belki, doğduğu evden biraz yukarıya çıktığında, Hannibal’in kalıntılarını görüyordu.

Lalaları anlattı belki de, bu büyük Kartacalı generali…

Ama, şu kesin; İstanbul’un fethinin kaderi, binlerce yıl önce Bursa’da yazıldı.

Ben olsam, yürüdüğüm sokaklara daha dikkatli bakardım. Yarının cevherleri yanınızdan geçip, kendi hayat hikâyeleri ile size dokunuyor olabilir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s